Πάντα στο δεύτερο στάδιο υπάρχει ποιό έντονο το στοιχείο της δημιουργικότητας. Γι' αυτό θα ξεκινήσει με την παρουσίαση της δημιουργίας μιας πρώην μαθήτριας του Γυμνασίου Σκύδρας την περίοδο 2015-2018, της εξαιρετικά ταλαντούχας Άντας Παπαϊωάννου. Η Άντα σε συνεργασία με τον αδερφό της έχει δημιουργήσει υψηλής ποιότητας τραγούδια, και ήδη από το δημοτικό είχε κερδίσει πρώτο βραβείο στον Πανελλήνιο Μαθητικό Διαγωνισμό «Κυκλοφορώ με ασφάλεια» με το τραγούδι της "Το Κόκκινο Φως". Παρακάτω ακολουθεί ένα καινούργιο και επίκαιρο τραγούδι της για το θέμα της πανδημίας. Πίσω από την όμορφη μουσική και την αγγελική φωνή της Άντας κρύβεται μια κρυστάλλινη δομή. Ακούστε το προσεκτικά και απαντήστε στο κουίζ που ακολουθεί!
Κάθε μέρα ακούμε και σιγοτραγουδάμε τα αγαπημένα μας τραγούδια, ίσως όμως δεν έχουμε παρατηρήσει ότι δεν είναι φτιαγμένα στην τύχη, αλλά αντίθετα, τις περισσότερες φορές έχουν μια ξεκάθαρη και απλή δομή.
Η πιο συνηθισμένη μορφή είναι η διμερής (Α-Β). Στα ελληνικά τραγούδια συχνά χρησιμοποιούνται οι γαλλικές λέξεις: κουπλέ-ρεφραίν. Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι το τραγούδι αποτελείται από δύο βασικές μελωδίες, την Α και την Β. Η Α μελωδία, που βρίσκεται στα κουπλέ, εμφανίζεται συνήθως με νέα λόγια κάθε φορά, ενώ η Β μελωδία, που βρίσκεται στο ρεφραίν, εμφανίζεται συνήθως με τα ίδια ακριβώς λόγια. Αυτή είναι και η μελωδία που μας μένει στο μυαλό και την σιγοτραγουδάμε.
Δραστηριότητα 1η
Στο διαδραστικό βίντεο που ακολουθεί, θα ακούσετε το τραγούδι "Ο προσκυνητής" του Αλκίνοου Ιωαννίδη, το οποίο έχει την μορφή Α-Β, με μια μικρή οργανική εισαγωγή. Για καλύτερη εμπειρία παρακολουθήστε το σε πλήρη οθόνη, διαβάστε τις σημειώσεις και απαντήστε τις ερωτήσεις.
Δραστηριότητα 2η
Η παρακάτω ρυθμική άσκηση υπάρχει στο βιβλίο της Α' Γυμνασίου, και είναι πάνω στην φόρμα του Ροντό. Αυτή η φόρμα έχει τη μορφή ΑΒΑΓΑΔ κλπ., με το Α μέρος να είναι το λεγόμενο ρεφραίν ή επωδός. Ακούτε, διαβάζετε και εκτελείτε παράλληλα.
Δραστηριότητα 3η
Δραστηριότητα 4η
Μια επίσης διαδεδομένη μορφή σε πολλά τραγούδια είναι η ΑΒΓ. Το τραγούδι του Γιώργου Σαμπάνη "Άγρια θάλασσα" βασίζεται σε αυτή τη δομή, και την παρουσιάζει με έναν ξεκάθαρο και κρυστάλλινο τρόπο. Παρακολουθήστε το διαδραστικό βίντεο που ακολουθεί, για να το διαπιστώσετε και μόνοι σας!
Η επανάληψη υπάρχει και μέσα στην ανθρώπινη ζωη, η λεγόμενη καθημερινή ρουτίνα. Κάθε μέρα σχολείο, διάβασμα, δουλειές, μοιάζουν να μην τελειώνουν ποτε! Ένα πολύ σημαντικό συγκρότημα με εδεσσαϊκές ρίζες, οι De Facto, έγραψαν ένα καινουργιο τραγούδι με αυτό το θέμα και με τον τίτλο "Η Λούπα". Στη γλώσσα της Μουσικής η λέξη αυτή προέρχεται από το αγγλικό "loop" (=θηλιά) και σημαίνει μια επαναλαμβανόμενη μουσική φράση, συνήθως τετράμετρη, πάνω στην οποία μπορείς να βάλεις στίχους.
Ακούστε το τραγούδι, το οποίο βασίζεται σε μια μουσική Λούπα για να μιλήσει συμβολικά για την παγίδα του εγκλωβισμού στην καθημερινότητα.
Παρατηρήστε προσεκτικά την παρακάτω εικόνα. Τι παρατηρείτε;
Ακριβώς! Αποτελείται από την επανάληψη ενός μόνο μοτίβου! (Για όσους θέλουν να δημιουργήσουν το δικό τους ψηφιδωτό σε 5' λεπτά, ας πάνε εδώ).
Η επανάληψη υπάρχει στις τέχνες, υπάρχει στο σχολείο, υπάρχει στην καθημερινή μας ρουτίνα. Στη Μουσική χρησιμοποιούμε μια ιταλική λέξη, το οστινάτο(=επίμονος), για να περιγράψουμε την επανάληψη ενός ρυθμού ή μιας μελωδίας. Άρα υπάρχουν δύο είδη Οστινάτο, το ρυθμικό και το μελωδικό.
Ακούστε ένα απλό ρυθμικό οστινάτο:
Τώρα θα προσθέσουμε και μια μελωδία:
Και τώρα ακούστε τι έκανε ο Βαγγέλης Παπαθανασίου από αυτόν τον αρχικό απλό πυρήνα για το soundtrack της ταινίας "The conquest of Paradise".
Δραστηριότητα 1η
Το βίντεο είναι διαδραστικό και θα κάνει παύσεις σε ορισμένα σημεία. Εκεί θα βλέπετε πληροφορίες για το σημείο εκείνο της σύνθεσης ή ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Διαβάζετε ή απαντάτε και πατάτε "continue" για να προχωρήσει. Για καλύτερη εμπειρία παρακολουθήστε το σε Full screeen mode.
Ο Κανόνας σε ρε Μείζονα του Johann Pachelbel από την περίοδο του Μπαρόκ είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά δείγματα χρήσης μελωδικού οστινάτο.
By Benjamin D. Esham (bdesham) - Created by bdesham with GNU LilyPond., Public Domain, Link
Ακούστε το ολοκληρωμένο από την Συμφωνική Ορχήστρα του RTVE, υπό τη διεύθυνση του Adrian Leaper
Θυμάστε την πεντατονική κλίμακα στην 1η ενότητα; Είχαμε πει πως χρησιμοποιείται και στην Jazz μουσική. Ακούστε λοιπόν ένα ostinato σε πεντατονική κλίμακα από το θέμα της σειράς "Peter Gunn", το οποίο έγραψε ο Henry Mancini.
Το έκανα μια απλή διασκευή στο Song Maker, για να μπορείτε να το δείτε οπτικά και να πειραματιστείτε μαζί του (μπορείτε να πατήσετε "Edit with Song Maker" και να κάνετε όποιες αλλαγές επιθυμείτε).
Δραστηριότητα 2η
Παρακολουθήστε το βίντεο του μουσικού κομματιού. Είναι και αυτό διαδραστικο: θα εμφανίζονται πληροφορίες στη ροή του. Προσπαθήστε να τις απομνημονεύσετε. Για καλύτερη εμπειρία παρακολουθήστε το σε Full screen mode.
Δραστηριότητα 3η
Ήρθε η ώρα να συνθέσετε το δικό σας ostinato. Έχω ετοιμάσει ένα απλό υπόδειγμα στο Song Maker. Πατήστε "Edit with Song Maker" και πειραματιστείτε. Αν θέλετε να το ψάξετε σε βάθος, μπείτε στα "Settings" και δοκιμάστε και άλλα μέτρα, κλίμακες κτλ.. Στο τέλος πατάτε "Save", μετά "Copy Link" και πατήστε εδώ για να αναρτήσετε το οστινάτο σας κάνοντας επικόλληση με ψευδώνυμο, όπως κάνατε και στις πεντατονικές κλίμακες. Το οστινάτο μπορεί να είναι ρυθμικό, μελωδικό ή και τα δύο μαζί.
Δραστηριότητα 4η
Δοκιμάστε να λύσετε το επόμενο κουίζ για να δείτε πόσο καλά μάθατε τη σημερινή ενότητα.
Συμπληρώστε με προσοχή το παρακάτω ερωτηματολόγιο, για να κλείσει η αρκετά δύσκολη διδακτική ώρα.
.svg#/media/File:Pachelbel_Canon_bass_line_(quarter_notes).svg){kind=small}